Poniżej zebraliśmy odpowiedzi na pytania, które najczęściej trafiają do LEMITOR na etapie planowania inwestycji przemysłowych i infrastrukturalnych. Odpowiedzi dotyczą procedur środowiskowych regulowanych ustawą z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 września 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1839).

Kiedy wymagana jest decyzja środowiskowa?

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagana dla inwestycji wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 10 września 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1839) — zakładów produkcyjnych, ferm hodowlanych, instalacji energetycznych, dróg, składowisk odpadów i innych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Decyzja jest też wymagana przy rozbudowie lub zmianie istniejącej instalacji, jeśli zmiana kwalifikuje ją do wymienionych kategorii.

Co to jest KIP?

Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP) to dokument opisujący planowaną inwestycję pod kątem jej wpływu na środowisko. Zawiera charakterystykę przedsięwzięcia, obliczenia emisji do powietrza, prognozę hałasu, bilans odpadów i ścieków oraz rozwiązania ochronne. KIP jest składana do organu środowiskowego jako podstawa postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Co to jest Raport OOŚ i czym różni się od KIP?

Raport o oddziaływaniu na środowisko (raport OOŚ, raport ROŚ) to znacznie bardziej rozbudowany dokument od KIP. Może wymagać przeprowadzenia całorocznej inwentrayzacji przyrodniczej, zaawansowanych modelowań emisji zanieczyszczeń i analizy wariantów realizacji. Raport ROŚ jest wymagany dla największych inwestycji — elektrowni, autostrad, zakładów chemicznych. Procedura z raportem ROŚ trwa 12–18 miesięcy wobec 2–4 miesięcy dla KIP.

Ile trwa uzyskanie decyzji środowiskowej?

Przy KIP: 2–4 miesiące od złożenia kompletnej dokumentacji. Przy raporcie OOŚ: 12–18 miesięcy od rozpoczęcia prac (dokumentacja plus postępowanie). Każda runda uzupełnień dokumentacji wydłuża procedurę o kolejne tygodnie lub miesiące. Termin zależy też od obciążenia organu prowadzącego.

Jak długo ważna jest decyzja środowiskowa?

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest ważna przez 6 lat od dnia, w którym stała się ostateczna. W tym czasie inwestor musi złożyć wniosek o pozwolenie na budowę lub inną wymaganą decyzję. Na wniosek złożony przed upływem 6 lat termin można przedłużyć do 10 lat.

Co to jest screening środowiskowy?

Screening to procedura kwalifikacyjna, w której organ ocenia na podstawie złożonej KIP, czy inwestycja wymaga przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu OOŚ. Wynikiem jest postanowienie: albo o braku obowiązku (wtedy decyzja środowiskowa wydana jest na podstawie KIP), albo o nałożeniu obowiązku sporządzenia raportu wraz z określeniem jego zakresu.

Kto wydaje decyzję środowiskową?

Organem właściwym jest zazwyczaj wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Dla inwestycji drogowych i kolejowych właściwy jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (RDOŚ) lub Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ). Właściwość organu określa art. 75 ustawy ooś.

Czym jest RDOŚ i jaką rolę pełni w procedurze?

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) to organ opiniujący i uzgadniający w procedurze oceny oddziaływania na środowisko. Nawet jeśli decyzję środowiskową wydaje gmina, RDOŚ musi wyrazić obowiązkową opinię lub uzgodnienie. Dla największych inwestycji RDOŚ jest organem prowadzącym całe postępowanie. W województwie śląskim właściwy jest RDOŚ w Katowicach, w dolnośląskim — RDOŚ we Wrocławiu.

Kto może sporządzić KIP lub raport OOŚ?

Przepisy nie określają wymaganych kwalifikacji do sporządzenia KIP. W przypadku raportów, kierujący zespołem autorów musi wykazać odpowiednie wykształcenie i/lub doświadczenie. W praktyce dokumentację powinny sporządzać firmy z doświadczeniem w doradztwie środowiskowym, które znają metodyki obliczeniowe akceptowane przez polskie organy oraz oczekiwania konkretnych RDOŚ. Błędna dokumentacja wraca z uwagami, co opóźnia procedurę. LEMITOR przygotowuje dokumentację środowiskową od ponad 35 lat.

Czy można rozpocząć inwestycję bez decyzji środowiskowej?

Nie. Decyzja środowiskowa jest obligatoryjnym poprzednikiem pozwolenia na budowę dla wszystkich inwestycji wymienionych w rozporządzeniu RM z 10.09.2019 r. Rozpoczęcie robót bez wymaganej decyzji środowiskowej jest niezgodne z prawem i może skutkować nakazem wstrzymania prac lub rozbiórki.

Ile kosztuje sporządzenie KIP?

Dla typowej inwestycji przemysłowej — zakład produkcyjny, hala magazynowa, instalacja technologiczna — koszt wynosi od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Cena zależy od skali inwestycji, zakresu wymaganych analiz (obliczenia emisji, prognoza hałasu, ocena wpływu na wody) i regionu. Warto zestawić ten koszt z kosztem miesięcznego opóźnienia budowy.

Ile kosztuje raport OOŚ?

Raport OOŚ jest wielokrotnie droższy od KIP. Konieczność badań terenowych w kilku sezonach, zaawansowanych modelowań i zaangażowania wieloosobowego zespołu sprawia, że koszty dla dużych projektów przemysłowych sięgają kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych. Każdy projekt wyceniamy indywidualnie po analizie zakresu.

Co to jest pozwolenie zintegrowane?

Pozwolenie zintegrowane to decyzja administracyjna kompleksowo regulująca korzystanie ze środowiska przez instalacje zaliczane do kategorii IPPC (dyrektywa 2010/75/UE o emisjach przemysłowych). Zastępuje oddzielne pozwolenia na emisję do powietrza, odprowadzanie ścieków i wytwarzanie odpadów. Wymagane jest m.in. dla dużych instalacji energetycznych, chemicznych, rafinerii, zakładów przetwórstwa odpadów.

Czym są konsultacje społeczne?

Konsultacje społeczne to etap postępowania, w którym społeczeństwo (mieszkańcy, organizacje pozarządowe) może zapoznać się z dokumentacją i złożyć uwagi. Przy raporcie OOŚ są obowiązkowe i trwają minimum 21 dni. Wszystkie uwagi złożone w terminie muszą być rozpatrzone przez organ.

Co to są inwentaryzacje przyrodnicze?

Inwentaryzacje przyrodnicze to badania terenowe mające na celu rozpoznanie stanu flory i fauny w rejonie planowanej inwestycji. Są wymagane przy projektach mogących wpłynąć na obszary Natura 2000 lub inne formy ochrony przyrody. Rzetelna inwentaryzacja obejmuje badania w porach dostosowanych do badanej grupy roślin lub zwierząt —wiosną (np. sezon lęgowy ptaków, flora, ssaki itp.), latem (np. płazy, owady), jesienią lub zimą (np. zimowanie nietoperzy).

Czy można odwołać się od decyzji środowiskowej?

Tak. Od decyzji środowiskowej przysługuje odwołanie do organu wyższej instancji (samorządowego kolegium odwoławczego lub GDOŚ) w terminie 14 dni od doręczenia. Strony mają też prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Odwołanie wstrzymuje uprawomocnienie decyzji do czasu jego rozpatrzenia.

Co to jest raport stanu początkowego środowiska?

Raport stanu początkowego (baseline report) opisuje stan gleby i wód gruntowych na terenie instalacji przed jej uruchomieniem. Jest wymagany dla instalacji IPPC ubiegających się o pozwolenie zintegrowane. Stanowi punkt odniesienia przy ocenie oddziaływania zakładu na środowisko oraz przy rekultywacji terenu po zakończeniu działalności.

Co to jest KOBiZE?

KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) jest instytucją administrującą i obsługującą w Polsce system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS), który został ustanowiony na poziomie Unii Europejskiej. Prowadzący instalacje objęte EU ETS mają obowiązek corocznego raportowania zweryfikowanych emisji gazów cieplarnianych do KOBiZE. Ponadto podmioty korzystające ze środowiska, których działalność powoduje emisje do powietrza, są zobowiązane do składania raportów do Krajowej bazy KOBiZE, niezależnie od wielkości emisji.

Kiedy wymagany jest monitoring środowiskowy?

Monitoring środowiskowy jest wymagany na podstawie pozwolenia zintegrowanego, decyzji środowiskowej lub pozwoleń sektorowych (na emisję do powietrza, odprowadzanie ścieków). Obejmuje pomiary emisji gazów i pyłów, jakości ścieków, poziomu hałasu i — w uzasadnionych przypadkach — jakości gleby i wód. Zakres pomiarów wynika z obowiązujących przepisów, dodatkowo jego zakres może być doprecyzowany we właściwym pozwoleniu emisyjnym.

Co to jest Due Diligence środowiskowe?

Due Diligence środowiskowe (Environmental Due Diligence, EDD) to ocena ryzyka środowiskowego przeprowadzana przed zakupem gruntu lub zakładu. Obejmuje analizę historii użytkowania terenu, badania gleby i wód podziemnych oraz ocenę potencjalnych kosztów remediacji. EDD wykonuje się wg standardów ASTM (E1527, E1903) lub krajowych wytycznych. LEMITOR realizuje EDD dla terenów greenfield i brownfield.

Jak wybrać firmę doradztwa środowiskowego?

Pięć kluczowych kryteriów: doświadczenie w konkretnym typie inwestycji i branży, własny wielobranżowy zespół specjalistów (biolodzy, akustycy, specjaliści z zakresu gospodarki odpadami i modelowania emisji do powietrza), znajomość lokalnych organów środowiskowych i ich praktyk, dokumentowane portfolio zrealizowanych projektów, sposób komunikacji z klientem w trakcie wielomiesięcznej procedury. Unikaj firm obiecujących nierealnie krótkie terminy lub znacząco niższe ceny od rynku — zazwyczaj oznacza to dokumentację, która wróci z uwagami.