Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP)

Profesjonalne Karty Informacyjne Przedsięwzięcia, które otwierają procedurę środowiskową zamiast ją blokować. Ponad 35 lat doświadczenia. Cała Polska.

Umów bezpłatną konsultację
Ocena Oddziaływania na Środowisko

Dlaczego KIP Decyduje o Tempie Całej Procedury Środowiskowej?

Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP) to pierwszy i kluczowy dokument w procedurze uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. To na jej podstawie organ rozstrzyga, czy inwestycja (przedsięwzięcie mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko – tzw. grupa II) wymaga pełnej oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) i raportu ROŚ, czy może uzyskać decyzję środowiskową bezpośrednio. Błędy na tym etapie mają konsekwencje dla całego procesu.

Odesłanie KIP z uwagami – stracone miesiące

Jeśli organ stwierdzi, że KIP jest niekompletna lub nieprawidłowa, odsyła ją do uzupełnienia. Każda runda poprawek oznacza kolejne tygodnie oczekiwania, zanim postępowanie ruszy. Profesjonalnie sporządzona KIP to inwestycja, która zwraca się w zaoszczędzonym czasie i nerwach.

Ryzyko nałożenia obowiązku sporządzenia ROŚ

Organ może nałożyć obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko nawet dla inwestycji II grupy, jeśli KIP niewystarczająco przekonuje o braku znaczącego oddziaływania. Dobrze napisana KIP minimalizuje to ryzyko – i może zaoszczędzić miesięcy pracy oraz znaczących kosztów.

Zbyt wąski lub zbyt szeroki zakres opracowania

KIP musi zawierać dokładnie to, czego wymaga ustawa OOŚ i czego oczekuje właściwy organ. Za mało informacji prowadzi do uwag i odesłań. Za dużo – do niepotrzebnych kosztów i ujawnienia informacji, które mogą zaszkodzić postępowaniu. Optymalne wyważenie zakresu to kluczowa kompetencja doradcy.

Kwalifikacja przedsięwzięcia i właściwość organu

Błędna kwalifikacja przedsięwzięcia lub niewłaściwe określenie organu właściwego do wydania decyzji środowiskowej, to błędy formalne skutkujące przekazaniem wniosku do innego organu i stratą czasu. Lemitor sprawdza to zanim jeszcze KIP trafi do organu.

Zaufanie i Bezpieczeństwo

KIP, Która Otwiera Procedurę
Zamiast Ją Blokować

Od ponad 35 lat sporządzamy Karty Informacyjne Przedsięwzięcia dla inwestycji przemysłowych, infrastrukturalnych i energetycznych w całej Polsce. Nasze KIP otwierają procedurę środowiskową sprawnie i bez zbędnych uwag – dzięki temu, że piszemy je tak, jak sami byśmy je weryfikowali.

Wieloletnie doświadczenie naszych ekspertów w pracy dla administracji publicznej pozwala nam przewidzieć, jakie pytania postawi organ, co sprawdzi RDOŚ i jak wyważyć zakres KIP, by uniknąć zarówno braków formalnych, jak i nałożenia obowiązku sporządzenia raportu ROŚ tam, gdzie nie jest niezbędny.

Nasz Proces

3 Etapy Sporządzania KIP w Lemitor

Karta Informacyjna Przedsięwzięcia wymaga indywidualnego podejścia do każdej inwestycji. Każda KIP jest opracowywana od podstaw na bazie realnej charakterystyki przedsięwzięcia i uwarunkowań lokalizacyjnych.

1

Etap: Analiza i Kwalifikacja

Kwalifikacja przedsięwzięcia

Sprawdzenie przynależności do określonego rodzaju przedsięwzięć i ustalenie właściwości organu

Analiza lokalizacji i otoczenia

Sprawdzenie obszarów chronionych, cieków, Natura 2000, MPZP i innych uwarunkowań środowiskowych terenu

Ustalenie optymalnego zakresu KIP

Zakres dostosowany do oczekiwań właściwego organu i RDOŚ – precyzyjny, ale nie przerośnięty

2

Etap: Opracowanie KIP

Opis rodzaju, cech i warunków realizacji

Kompletna charakterystyka przedsięwzięcia zgodna z wymaganiami ustawy OOŚ i Rozporządzenia

Ocena oddziaływania na środowisko

Analiza wpływu na powietrze, wody, gleby, klimat akustyczny, przyrodę i krajobraz – na poziomie wymaganym przez KIP

Analiza obszarów chronionych i Natura 2000

Ocena oddziaływania na obszary chronione – kluczowy element weryfikowany przez RDOŚ

3

Etap: Złożenie i Wsparcie

Złożenie wniosku i KIP

Pomoc w skompletowaniu pełnego wniosku o wydanie decyzji środowiskowej i złożeniu go we właściwym organie

Odpowiedzi na pytania organu i RDOŚ

Bieżące wsparcie w postępowaniu, odpowiedzi na uzupełnienia i wyjaśnienia do czasu uzyskania postanowienia RDOŚ

Przygotowanie do kolejnych etapów

Jeśli wymagany raport ROŚ – natychmiast przechodzimy do jego sporządzenia bez utraty czasu i kontekstu inwestycji

Co Zawiera Profesjonalna KIP od Lemitor?

Sporządzamy Karty Informacyjne Przedsięwzięcia zgodnie z wymaganiami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (ustawa OOŚ). Każda KIP jest opracowywana indywidualnie, z uwzględnieniem specyfiki inwestycji i oczekiwań właściwego organu.

Opis Rodzaju
Przedsięwzięcia

Kompletna charakterystyka technologiczna inwestycji: zakres robót, zastosowane technologie, parametry instalacji, surowce, produkty uboczne i odpady – wszystko co wymaga ustawa OOŚ i Rozporządzenie.

Zapytaj o wycenę

Analiza
Lokalizacyjna

Szczegółowa analiza terenu pod kątem obszarów chronionych, cieków, Natura 2000, stref ochronnych, uwarunkowań MPZP i innych elementów środowiskowych istotnych dla procedury OOŚ.

Zapytaj o wycenę

Wstępna Ocena Oddziaływania
Na Środowisko

Określenie wielkości emisji, w tym modelowanie emisji zanieczyszczeń do powietrza i emisji hałasu, a także określenie ilości odprowadzanych ścieków i wytwarzanych odpadów.

Zapytaj o wycenę

Analiza Obszarów
Natura 2000

Ocena wpływu przedsięwzięcia na cele ochrony obszarów Natura 2000. Kluczowy element weryfikowany przez RDOŚ w ramach opiniowania KIP – jego jakość bezpośrednio wpływa na decyzję o konieczności ROŚ.

Zapytaj o wycenę

Analiza
Wariantów

Opis i uzasadnienie wyboru lokalizacji spośród rozpatrywanych wariantów lokalizacyjnych lub technologicznych. Wymagany element KIP, którego brak lub słabe uzasadnienie jest często przyczyną uwag organu.

Zapytaj o wycenę

Gospodarka
Odpadami i Ściekami

Opis rozwiązań w zakresie gospodarki odpadami, ściekami przemysłowymi i komunalnymi, emisji zanieczyszczeń i sposobów ich redukcji. Kompletna informacja o oddziaływaniu etapu budowy i eksploatacji.

Zapytaj o wycenę

Nasze Kluczowe Kompetencje w Zakresie KIP

KIP bez uwag i odesłań

Sporządzamy Karty Informacyjne, które spełniają wymogi formalne i merytoryczne organów w całej Polsce. Nasze dokumenty nie wracają z uwagami – bo piszemy je tak, jakbyśmy sami mieli je weryfikować po stronie RDOŚ, Wód Polskich lub organu prowadzącego.

Strategia minimalizacji ryzyka ROŚ

Dla inwestycji II grupy potrafimy tak wyważyć zakres i treść KIP, by zmaksymalizować szansę na uzyskanie decyzji środowiskowej bez obowiązku sporządzenia pełnego raportu ROŚ – co oznacza oszczędność miesięcy czasu i znacznych kosztów.

Własne laboratorium i eksperci

Posiadamy akredytowane laboratorium (ISO 17025) i własnych przyrodników, akustyków i specjalistów ds. jakości powietrza. Wszystkie analizy potrzebne do KIP wykonujemy we własnym zakresie – szybciej i bez ryzyka opóźnień od zewnętrznych podwykonawców.

Pełna obsługa od KIP do decyzji

KIP to zazwyczaj pierwszy krok dłuższej drogi. Lemitor realizuje cały proces: KIP, postanowienie RDOŚ, raport ROŚ (jeśli wymagany), postępowanie OOŚ, decyzja środowiskowa, a następnie pozwolenia sektorowe i monitoring – jedna firma, jeden kontakt.

Zasięg ogólnopolski

Sporządzamy KIP dla inwestycji w całej Polsce. Znamy specyfikę i praktykę wszystkich regionalnych RDOŚ – od Wrocławia i Śląska, przez Małopolskę i Mazowsze, po Trójmiasto i Wielkopolskę. Lokalna wiedza w skali krajowej.

Lemitor - Ekspert w Sporządzaniu Kart KIP

Od ponad 35 lat sporządzamy Karty Informacyjne Przedsięwzięcia i prowadzimy postępowania o wydanie decyzji środowiskowej dla inwestycji przemysłowych, infrastrukturalnych i energetycznych w całej Polsce. Zrealizowaliśmy setki postępowań środowiskowych dla zakładów produkcyjnych, dróg, instalacji energetycznych i wielu innych.

Jako jedna z nielicznych firm w Polsce łączymy doradztwo środowiskowe z akredytowanym laboratorium badawczym i własnymi przyrodnikami. Dzięki temu wszystkie komponenty KIP – od analiz środowiskowych przez inwentaryzacje przyrodnicze po analizy akustyczne – realizujemy we własnym zakresie, bez konieczności angażowania zewnętrznych podwykonawców.

Nasze KIP przechodzą przez organy bez zbędnych rund poprawek, bo piszemy je tak, jakbyśmy sami mieli je weryfikować. To wiedza praktyczna, która przekłada się na realne oszczędności czasu i pieniędzy dla naszych Klientów.

Skontaktuj się z nami
Zespół Lemitor

Nasze Specjalizacje

Laboratorium Akredytowane

Własne akredytowane laboratorium środowiskowe i akustyczne – badania i analizy wymagane do KIP wykonujemy we własnym zakresie. Szybkie wyniki, pełna kontrola jakości, bez pośredników.

Więcej

Kompleksowa Obsługa

Jedna firma dla całej ścieżki: KIP → postanowienie RDOŚ → ROŚ (jeśli wymagany) → decyzja środowiskowa → pozwolenia sektorowe → monitoring eksploatacji. Jeden kontakt, pełna ciągłość wiedzy o Twojej inwestycji.

Więcej

Minimalizacja Ryzyka

Pomagamy uniknąć kosztownych błędów na wczesnym etapie – błędna kwalifikacja, niekompletna KIP czy przeoczenie obszarów chronionych mogą generować opóźnienia rzędu miesięcy. Sprawdzamy wszystko zanim dokumentacja trafi do organu.

Więcej

Skontaktuj się z nami i zamów Raport KIP

Planujesz inwestycję wymagającą Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia? Skontaktuj się z nami – bezpłatnie określimy zakres opracowania, wyjaśnimy procedurę i podamy termin realizacji.

Umów konsultację

Siedziba

ul. Jana Długosza 40
51-162 Wrocław

FAQ — karta informacyjna przedsięwzięcia w pytaniach

Co to jest karta informacyjna przedsięwzięcia (KIP)?

Karta informacyjna przedsięwzięcia to dokument składany organowi środowiskowemu w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zakres KIP określa art. 62a ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (Dz.U. 2023 poz. 1094 z późn. zm.). Karta informacyjna przedsięwzięcia służy do oceny screeningowej — organ na jej podstawie decyduje, czy dla danej inwestycji wymagany jest pełny raport oddziaływania na środowisko.

Kiedy KIP jest wymagana?

Karta informacyjna przedsięwzięcia jest wymagana dla przedsięwzięć II grupy zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 września 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1839 z późn. zm.). Obejmuje to instalacje przemysłowe, hodowlę powyżej określonych progów, infrastrukturę liniową, składowiska odpadów, oczyszczalnie ścieków, farmy fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe oraz wybrane inwestycje budowlane. Dla I grupy zamiast KIP wymagany jest od razu pełny raport OOŚ.

Co powinna zawierać karta informacyjna przedsięwzięcia?

Zgodnie z art. 62a ust. 1 ustawy środowiskowej KIP musi zawierać rodzaj, skalę i usytuowanie przedsięwzięcia, charakterystykę środowiska w obszarze oddziaływania, wstępną ocenę oddziaływań na powietrze, hałas, wody, glebę i przyrodę, analizę obszarów Natura 2000, analizę wariantów oraz gospodarkę odpadami i ściekami. Praktyka pokazuje, że jakość analizy lokalizacyjnej i oddziaływań skumulowanych decyduje o akceptacji dokumentu przez RDOŚ.

Kto sporządza KIP?

Przepisy nie wymagają formalnych uprawnień do sporządzenia karty informacyjnej przedsięwzięcia, jednak organy środowiskowe oczekują dokumentu przygotowanego przez specjalistów z doświadczeniem w ochronie środowiska. Lemitor sporządza KIP od ponad 35 lat — zespół obejmuje akustyków, specjalistów ds. powietrza, hydrologów i biegłych w zakresie ocen oddziaływania.

Ile trwa przygotowanie karty informacyjnej przedsięwzięcia?

Standardowy czas przygotowania KIP w Lemitor to 3–6 tygodni od podpisania umowy. Termin zależy od skali przedsięwzięcia, dostępności danych wejściowych i konieczności uzupełnienia pomiarów terenowych. Po złożeniu karty informacyjnej przedsięwzięcia organ ma 30 dni na wydanie postanowienia o obowiązku lub braku obowiązku sporządzenia raportu OOŚ.

Czym KIP różni się od raportu OOŚ?

KIP to dokument screeningowy o objętości kilkudziesięciu stron, raport oddziaływania na środowisko to znacznie obszerniejsza analiza z modelowaniem oddziaływań, wymagana dla przedsięwzięć I grupy lub gdy organ stwierdzi taki obowiązek dla II grupy. KIP zawsze poprzedza raport OOŚ tam, gdzie pełna ocena jest wymagana. Czas przygotowania raportu OOŚ wynosi zwykle 4–12 miesięcy zamiast 3–6 tygodni dla karty informacyjnej przedsięwzięcia.

Kto wydaje decyzję na podstawie KIP?

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie KIP wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta dla większości przedsięwzięć II grupy. Dla inwestycji o szerszym zasięgu organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (RDOŚ) lub Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. KIP jest opiniowana przez RDOŚ i właściwy organ sanitarny przed wydaniem decyzji.

Co zrobić, gdy RDOŚ ma uwagi do KIP?

Uwagi RDOŚ skutkują wezwaniem do uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia w terminie 14–30 dni. Brak uzupełnienia oznacza przedłużenie procedury lub konieczność sporządzenia pełnego raportu OOŚ. Lemitor podejmuje się także przygotowania uzupełnień KIP do dokumentów sporządzonych wcześniej przez inne biura — doświadczenie w pracy z konkretnymi RDOŚ pozwala na precyzyjne dopasowanie odpowiedzi do oczekiwań organu.

Karta informacyjna przedsięwzięcia — branżowe zastosowania

KIP dla ferm hodowlanych i działalności rolniczej

Karta informacyjna przedsięwzięcia dla obiektów chowu drobiu, trzody chlewnej i bydła wymaga szczególnie precyzyjnej analizy oddziaływań akustycznych i odorowych. Próg kwalifikacji do II grupy określa rozporządzenie z 2019 r. — w przypadku drobiu uwzględnia liczbę stanowisk i obsadę, dla trzody DJP, a dla bydła technologię chowu. KIP musi zawierać analizę emisji amoniaku, gospodarki nawozami i ścieków bytowo-gospodarczych, a także wpływ na cieki wodne i obszary Natura 2000 wykorzystywane przez ptaki migrujące.

Lemitor sporządza KIP dla hodowli z uwzględnieniem najlepszych dostępnych technik (BAT) dla intensywnego chowu — Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2017/302. Akredytowane pomiary akustyczne na granicy działki potwierdzają zgodność z wartościami dopuszczalnymi zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska o ochronie przed hałasem.

KIP dla farm fotowoltaicznych i elektrowni wiatrowych

Karta informacyjna przedsięwzięcia dla OZE wymaga szczegółowej oceny lokalizacyjnej. Farmy fotowoltaiczne kwalifikują się do II grupy od określonej powierzchni i mocy — kluczowa jest analiza wpływu na ptaki, w szczególności tzw. efekt jeziora dla ptaków wodnych (panel jako lustro wody) oraz zmiana mikroklimatu lokalnego. KIP musi obejmować także fazę likwidacji instalacji po 25–30 latach eksploatacji.

Dla elektrowni wiatrowych krytyczna jest analiza oddziaływania na ptaki i nietoperze, hałas (w tym infradźwięki), cień rzucany przez wirniki oraz zachowanie minimalnych odległości od zabudowy mieszkaniowej zgodnie z ustawą o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Lemitor współpracuje z chiropterologami i ornitologami w pełnym cyklu rocznym.

KIP dla zakładów produkcyjnych i instalacji przemysłowych

Karta informacyjna przedsięwzięcia dla zakładów produkcyjnych z II grupy koncentruje się na emisjach do powietrza, hałasie przemysłowym, gospodarce ściekami przemysłowymi i odpadami niebezpiecznymi. Granica między II grupą a I grupą (instalacje IPPC wymagające pozwolenia zintegrowanego) zależy od wydajności i rodzaju instalacji — rozporządzenie z 2019 r. precyzuje progi dla obróbki metali, produkcji chemicznej, przetwórstwa spożywczego i ceramiki.

W KIP dla produkcji szczególnie istotne są analiza ryzyka poważnej awarii przemysłowej (Seveso), wpływ na jednolite części wód oraz analiza oddziaływań skumulowanych z sąsiednimi instalacjami w strefach przemysłowych. Lemitor prowadzi również monitoring popłucinowy i kontrolne pomiary akredytowane.

KIP dla inwestycji budowlanych i infrastrukturalnych

Karta informacyjna przedsięwzięcia dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, centrów handlowych, parkingów powyżej określonej liczby miejsc i obiektów sportowo-rekreacyjnych wymaga analizy oddziaływań w fazie budowy i eksploatacji. Decydującym kryterium jest często lokalizacja — obszary chronione, otuliny parków krajobrazowych, korytarze ekologiczne i pasy przybrzeżne podnoszą wymagania.

Dla infrastruktury liniowej (drogi publiczne, linie kolejowe, rurociągi przesyłowe, linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia) KIP musi zawierać analizę fragmentacji siedlisk, korytarzy migracyjnych zwierząt oraz potencjalnego transgranicznego oddziaływania. Lemitor prowadzi również ekspertyzy akustyczne i strategiczne mapy hałasu zgodnie z dyrektywą 2002/49/WE.

Słownik pojęć — karta informacyjna przedsięwzięcia i procedura środowiskowa

II grupa przedsięwzięć

Kategoria przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających karty informacyjnej przedsięwzięcia. Definiowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z 10 września 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1839). W II grupie znajduje się większość inwestycji przemysłowych, hodowlanych i infrastrukturalnych.

Screening

Postępowanie kwalifikacyjne, w którym organ na podstawie KIP decyduje, czy dla planowanego przedsięwzięcia wymagany jest pełny raport oddziaływania na środowisko. Screening kończy się postanowieniem RDOŚ.

RDOŚ — Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska

Wojewódzki organ ochrony środowiska właściwy do opiniowania KIP oraz wydawania decyzji środowiskowych dla wybranych przedsięwzięć. RDOŚ ocenia kartę informacyjną przedsięwzięcia pod kątem kompletności i zgodności z przepisami.

OOŚ — ocena oddziaływania na środowisko

Pełna procedura analizy oddziaływania inwestycji na środowisko, wymagana dla przedsięwzięć I grupy lub gdy organ stwierdzi taki obowiązek dla II grupy na podstawie KIP. Kończy się sporządzeniem raportu OOŚ i konsultacjami społecznymi.

Natura 2000

Sieć obszarów chronionych w Unii Europejskiej, obejmująca obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) i specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO). KIP musi zawierać analizę potencjalnego oddziaływania na obszary Natura 2000 zgodnie z art. 33 ustawy o ochronie przyrody.

IPPC — Integrated Pollution Prevention and Control

Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola — system pozwoleń dla największych instalacji przemysłowych z I grupy, wymagający stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT). Instalacje IPPC nie podlegają procedurze KIP, lecz wymagają pełnego raportu OOŚ.

BAT — najlepsze dostępne techniki

Najefektywniejsze technologie i metody operacyjne, których stosowanie jest wymagane dla instalacji IPPC. Konkluzje BAT są publikowane przez Komisję Europejską jako decyzje wykonawcze.

MPZP — miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego

Akt prawa miejscowego określający przeznaczenie terenów. KIP musi wykazać zgodność inwestycji z MPZP — niezgodność może skutkować odrzuceniem wniosku.

SUiKZP — Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego

Dokument strategiczny gminy określający kierunki zagospodarowania przestrzennego, do którego musi nawiązywać MPZP. W KIP wskazuje się zgodność inwestycji ze studium gminy.

Postępowanie środowiskowe

Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ właściwy (najczęściej wójt/burmistrz/prezydent miasta) w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, na podstawie KIP lub raportu OOŚ.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach

Rozstrzygnięcie administracyjne wydawane po zakończeniu postępowania środowiskowego, określające warunki realizacji inwestycji. Wymagana przed uzyskaniem pozwolenia na budowę dla przedsięwzięć z I i II grupy.

Postanowienie o obowiązku sporządzenia raportu OOŚ

Akt administracyjny RDOŚ kończący screening na niekorzyść inwestora — stwierdzający, że KIP nie wystarcza i konieczne jest sporządzenie pełnego raportu oddziaływania na środowisko. Wnosi się na nie zażalenie do GDOŚ w terminie 7 dni.

Analiza wariantów

Obowiązkowy element KIP zgodnie z art. 62a ustawy środowiskowej. Obejmuje wariant proponowany, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant zerowy (brak realizacji inwestycji). Brak rzetelnej analizy wariantów to częsta przyczyna odesłania karty informacyjnej przedsięwzięcia.

Oddziaływania skumulowane

Łączne oddziaływania planowanego przedsięwzięcia oraz innych istniejących i planowanych inwestycji w obszarze oddziaływania. KIP musi zawierać ich analizę szczególnie w strefach przemysłowych i wzdłuż infrastruktury liniowej.

Inwentaryzacja przyrodnicza

Badanie terenowe gatunków flory i fauny w obszarze planowanej inwestycji, często wymagane jako uzupełnienie KIP. Dla pełnej oceny wymagany jest cykl roczny — od kwietnia do października — szczególnie dla farm fotowoltaicznych, wiatrowych i inwestycji przy obszarach chronionych.

Przewijanie do góry